کارزار اعتراض به تخریب بنای تاریخی کاروانسرای روسها در سبزوار
بر اساس گزارشهای منتشرشده، تخریب این بنا روز چهارشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ در سبزوار رخ داد و تصاویر لودر در حال تخریب آن در شبکههای اجتماعی منتشر شد. «خانه تومانیان» که در میان مردم با نامهای «پادگان روسها» و «کاروانسرای روسها» شناخته میشود، بنایی متعلق به اواخر دوره قاجار و اوایل قرن بیستم بود که در زمان اشغال ایران، محل استقرار نیروهای نظامی روسیه قرار داشت. کاروانسرای روسها سبزوار در فهرست آثار ملی ثبت نشده بود، اما میراث فرهنگی آن را در نقشه بافت تاریخی بهعنوان بنای واجد ارزش شناسایی کرده بود.
اعتراض کاربران به تخریب کاروانسرای روسها
روایت ابرار صنعتی – تخریب بخشی از بنای تاریخی موسوم به «کاروانسرای روسها» یا «پادگان روسها» در سبزوار با واکنش گسترده کاربران شبکههای اجتماعی و فعالان میراث فرهنگی همراه شده است. تصاویر منتشرشده در فضای مجازی نشان میدهد که روز ۱۸ شهریور، یک دستگاه لودر در حال تخریب بخشهایی از این بنا بوده است؛ تصاویری که انتشار آنها موجی از اعتراض به وضعیت حفاظت از بناهای تاریخی را به دنبال داشت.
پس از انتشار تصاویر تخریب، موضوع وارد مرحله قضایی شد. دادستانی سبزوار دستور توقف ادامه عملیات و توقیف ادوات مورد استفاده در تخریب را صادر کرد و اعلام شد که آمران و عاملان دخیل در این اقدام تحت پیگرد قرار گرفتهاند. میراث فرهنگی سبزوار نیز اعلام کرده است که تخریب بدون هماهنگی و استعلام از این نهاد انجام شده و موضوع را از مسیر قضایی دنبال میکند.
در همین حال، درباره نحوه صدور مجوز و مسئولیت دستگاههای مختلف روایتهای متفاوتی مطرح شده است. رئیس اداره میراث فرهنگی سبزوار گفته است تخریب بدون هماهنگی با میراث فرهنگی انجام شده و از نظر این اداره، تخلف محرز است. در مقابل، گزارشهایی از پاسخ شهرداری منتشر شده که بر اساس آن، شهرداری صدور دستور مستقیم برای تخریب کل بنا را رد کرده و موضوع استعلام و اخطار درباره بخشهایی از ملک را مطرح کرده است.
همزمان با پیگیری قضایی، کاربران و فعالان فرهنگی در فضای مجازی کارزاری با محوریت توقف تخریب بناهای تاریخی و حفاظت از باقیمانده این بنا به راه انداختهاند. در متن این کارزار، از وزارت میراث فرهنگی و مسئولان مربوطه خواسته شده با عوامل تخریب برخورد کنند و درباره وضعیت بناهای تاریخی که در اختیار مالکان خصوصی قرار دارند، سازوکار مؤثرتری برای حفاظت و مرمت ایجاد شود.
در این کارزار همچنین بر این موضوع تأکید شده که تخریب یک بنای تاریخی فقط از بین رفتن یک ساختمان نیست، بلکه بخشی از شواهد معماری و حافظه تاریخی یک شهر را از بین میبرد. کاربران خواستار برخورد قضایی با عاملان تخریب، نظارت جدیتر بر بناهای واجد ارزش و ایجاد سازوکاری برای جلوگیری از تکرار چنین اتفاقهایی شدهاند.
اکنون علاوه بر مطالبه عمومی برای مشخص شدن مسئولیت عاملان تخریب، موضوع اصلی به حفظ بخشهای باقیمانده و نحوه برخورد با این بنای تاریخی بازمیگردد؛ مسئلهای که پس از ورود دادستانی و توقف عملیات، وارد مرحله تازهای شده است. جهت جمایت از کارزار به این بخش مراجعه نمایید: karzar.net
