ناو جنگی بیسمارک، که به عنوان یکی از قدرتمندترین کشتیهای جنگی تاریخ شناخته میشود، یک ناو جنگی کلاس بیسمارک نیروی دریایی آلمان (کرایگسمارینه) بود که در دوران جنگ جهانی دوم ساخته شد. این ناو، با طول ۲۵۱ متر، عرض ۳۶ متر و جابهجایی ۵۱ هزار تن، نمادی از جاهطلبیهای نازیها برای برتری دریایی بود و در عملیات رایناوبیونگ (Rheinübung) شرکت کرد. بیسمارک با هشت توپ اصلی ۳۸ سانتیمتری، زره ضخیم ۳۲۰ میلیمتری و سرعت ۳۰ گره (۵۵ کیلومتر در ساعت)، در نبرد تنگه دانمارک با غرق کردن ناو هوود بریتانیا، افسانهای شد، اما پس از تعقیب سهروزه توسط ناوگان بریتانیا، در ۲۷ مه ۱۹۴۱ غرق گردید.
از ۲۲۰۰ خدمه آن، تنها ۱۱۰ نفر نجات یافتند و لاشهاش در ۱۹۸۹ توسط رابرت بالارد کشف شد. ناو بیسمارک، که با هزینه ۱۹۶.۸ میلیون رایشمارک (معادل ۱.۳۷ میلیارد دلار امروز) ساخته شد، درسهایی از طراحی ناوهای جنگی ارائه داد و تأثیر عمیقی بر استراتژیهای دریایی جنگ سرد گذاشت. برای آشنایی با زیردریایی ناتیلوس به این بخش مراجعه نمایید.
معرفی ناو جنگی بیسمارک
ناو جنگی بیسمارک، که به افتخار اتو فون بیسمارک (صدراعظم آلمان) نامگذاری شد، یک ناو جنگی کلاس بیسمارک بود که در ۱۴ فوریه ۱۹۴۰ به آب انداخته شد و در ۲۴ اوت ۱۹۴۰ به خدمت درآمد. این ناو، که توسط کارخانه بلوم و فوس در هامبورگ ساخته شد، با خدمه ۲۲۰۰ نفر و قدرت آتش ۸ توپ ۳۸ سانتیمتری SK C/34 در چهار برج دوتایی، یکی از ترسناکترین کشتیهای جنگ جهانی دوم بود. بیسمارک با زره جانبی ۳۲۰ میلیمتری و عرشه ۱۲۰ میلیمتری، برای مقابله با ناوهای بریتانیایی مانند هوود و پرینس آف ویلز طراحی شد.
معرفی بیسمارک در دوران جنگ سرد نبرد اطلس، آن را به نمادی از قدرت آلمان نازی تبدیل کرد، اما عملیات کوتاهمدت آن (۸ روز) با غرق شدن در ۲۷ مه ۱۹۴۱ پایان یافت. بیسمارک، که ۳۸ هزار کیلومتر در خدمت طی کرد، با کشف لاشهاش در ۱۹۸۹، موضوع تحقیقات و فیلمهایی مانند “Sink the Bismarck!” (۱۹۶۰) شد.
تاریخچه طراحی، ساخت و غرق شدن
تاریخچه طراحی ناو جنگی بیسمارک به سال ۱۹۳۵ بازمیگردد، زمانی که آلمان با نقض پیمان ورسای، ناوهای جنگی را بازسازی کرد. طراحی کلاس بیسمارک در ۱۹۳۶ نهایی شد و بر اساس ناوهای بایرن (۱۹۱۶) با بهروزرسانیهای مدرن مانند توپهای ۳۸ سانتیمتری و زره ۳۲۰ میلیمتری بود. ساخت بیسمارک در ۱ ژوئیه ۱۹۳۶ در بلوم و فوس هامبورگ آغاز شد و در ۱۴ فوریه ۱۹۴۰ به آب انداخته شد. تکمیل آن با تأخیرهای ناشی از جنگ، تا ۲۴ اوت ۱۹۴۰ طول کشید و در ۱۸ مه ۱۹۴۱، عملیات رایناوبیونگ با پرینز اوگن آغاز شد.
در نبرد تنگه دانمارک (۲۴ مه ۱۹۴۱)، بیسمارک هوود را غرق کرد، اما آسیب دید و تعقیب سهروزه توسط ناوگان بریتانیا (شامل کینگ جورج V، رادنی و دورستشایر) آغاز شد. در ۲۶ مه، هواپیماهای آرک رویال به پروانه بیسمارک آسیب زدند و در ۲۷ مه، بمباران بریتانیا آن را غرق کرد.
مشخصات فنی ناو جنگی بیسمارک
| ویژگی | مشخصات |
|---|---|
| نام | بیسمارک (Bismarck) |
| نوع | نبردناو (Battleship) |
| کشور سازنده | آلمان نازی |
| شرکت سازنده | Blohm & Voss – هامبورگ |
| تاریخ به آباندازی | 14 فوریه 1939 |
| تاریخ الحاق | 24 اوت 1940 |
| طول کلی | ~251 متر |
| عرض | ~36 متر |
| آبخور (Draft) | ~9.3 متر |
| جابجایی (بار کامل) | ~50,300 تُن |
| پیشرانه و سرعت | سه شفت، توربین بخار؛ حداکثر ~30 گره |
| تسلیحات اصلی | ۸ قبضه توپ ۳۸ سانتیمتری (۴ برجک دوتایی) |
| محافظت (زره) | کمربند زرهی تا حدود ۳۲۰ میلیمتر (حداکثر در بخشهایی) |
| تعداد خدمه | حدود 2,200 نفر (بسته به مأموریت) |
| سرنوشت | پس از تعقیب و درگیری با نیروی دریایی بریتانیا، در 27 مه 1941 غرق شد. |
مشخصات فنی بیسمارک شامل طول ۲۵۱ متر، عرض ۳۶ متر، جابهجایی ۴۱.۷ هزار تن (استاندارد) و ۵۰.۳ هزار تن (بار کامل) بود. سرعت حداکثر ۳۰.۰۱ گره (۵۵.۶ کیلومتر بر ساعت) با ۱۲ بویلر و ۳ توربین بخار (۱۵۰ هزار اسب بخار) بود. برد ۱۶۳۰۰ کیلومتر در ۱۹ گره و خدمه ۲۲۰۰ نفر داشت. بیسمارک با ۴ شفت پروانه و ۳ ژنراتور دیزلی (۷.۵ مگاوات)، برق خود را تأمین میکرد.
مشخصات تسلیحاتی شامل ۸ توپ ۳۸ سانتیمتری در ۴ برج، ۱۲ توپ ۱۵ سانتیمتری، ۱۶ توپ ۱۰.۵ سانتیمتری و ۸ لوله اژدر ۵۳.۳ سانتیمتری بود. زره جانبی ۳۲۰ میلیمتری، عرشه ۱۲۰ میلیمتری و برجها ۳۸۰ میلیمتری داشت.
تسلیحات اصلی و سامانههای دفاعی
تسلیحات اصلی ناو بیسمارک شامل ۸ توپ ۳۸ سانتیمتری SK C/34 در ۴ برج A، B، C و D (هر کدام ۳۸۰ میلیمتر ضخامت) بود که برد ۳۶ کیلومتر و نرخ شلیک ۲-۳ گلوله در دقیقه داشتند. ۱۲ توپ ۱۵ سانتیمتری SK C/28 برای اهداف متوسط، ۱۶ توپ ۱۰.۵ سانتیمتری برای ضدهوایی و ۸ لوله اژدر با پرتابگرهای سهتایی بودند.
سامانههای دفاعی شامل ۳۶ مسلسل ۲۰ میلیمتری و ۱۶ مسلسل ۳۷ میلیمتری ضدهوایی، رادار FuMO 23 و ۲۷ و سیستم کنترل آتش با کامپیوترهای بالistique بود. سامانههای دفاعی، بیسمارک را در برابر هواپیماها محافظت میکرد، اما در نبرد دانمارک، ۳۶۰۰ شلیک (۳۸۰ ضربه) آسیب جدی وارد کرد. تسلیحات، بیسمارک را به “غول اقیانوس” تبدیل کردند، اما سامانههای ضدهوایی ناکافی بودند.
نبرد افسانهای ناو جنگی بیسمارک
نبرد افسانهای بیسمارک، که به عنوان “شکار بیسمارک” شناخته میشود، از ۱۸ مه ۱۹۴۱ با عملیات رایناوبیونگ آغاز شد. بیسمارک و پرینز اوگن از گاتلوپ (نروژ) خارج شدند و در ۲۴ مه، در نبرد تنگه دانمارک، هوود را با شلیک پنجم غرق کردند و به پرینس آف ویلز آسیب زدند. ناو جنگی بیسمارک با ۳ ضربه آسیب دید و به سمت فرانسه چرخید.
تعقیب سهروزه توسط ناوگان بریتانیا (کینگ جورج V، رادنی، دورستشایر) با ۴۰ کشتی، بیسمارک را در ۲۶ مه آسیب زد و در ۲۷ مه، بمباران نهایی آن را غرق کرد. نبرد، ۳۸۰۰ شلیک بریتانیا و ۲۲۰۰ خدمه از دست رفته آلمانی را شامل شد. این نبرد، برتری بریتانیا در اطلس را نشان داد و افسانه بیسمارک را نابود کرد.
زره محافظ و طراحی بدنه مقاوم
زره محافظ ناو بیسمارک شامل کمربند جانبی ۳۲۰ میلیمتری (ضخامت ۳۲ سانتیمتر در کمربند اصلی)، عرشه ۱۲۰ میلیمتری و برجهای ۳۸۰ میلیمتری بود. طراحی بدنه، با ۱۹ محفظه ضدآب و “all-or-nothing” armor، برای حفاظت از citadel (بخش حیاتی) بهینه شده بود و ۴۴ درصد وزن را تشکیل میداد. بدنه با فولاد Krupp و جوشکاری الکتریکی، مقاوم به انفجار بود. در نبرد دانمارک، زره ۳ ضربه ۳۸ سانتیمتری را دفع کرد، اما آسیب پروانه، مانور را مختل نمود. طراحی بدنه، بیسمارک را در برابر توپخانه مقاوم کرد، اما تورپدوهها ۵ ضربه زدند و ۲۰ محفظه را پر کردند.
نیروی محرکه و موتورهای دیزلی بیسمارک
نیروی محرکه بیسمارک با ۱۲ بویلر و ۳ توربین بخار AEG (۱۵۰ هزار اسب بخار) و ۴ شفت پروانه بود که سرعت ۳۰ گره را میداد. سوخت ۸۰۰۰ تن مازوت، برد ۱۶۳۰۰ کیلومتر در ۱۹ گره فراهم میکرد. موتورهای دیزلی MAN برای ژنراتورها (۷.۵ مگاوات) و سیستمهای اضطراری استفاده میشد. در نبرد، آسیب مخزن سوخت، سرعت را به ۱۶ گره کاهش داد. نیروی محرکه، بیسمارک را سریعترین ناو جنگی اروپا کرد، اما آسیب پروانه، مانور را از دست داد.
نحوه شناسایی بیسمارک توسط هواپیماهای بریتانیایی
شناسایی ناو جنگی بیسمارک توسط هواپیماهای بریتانیایی در ۲۴ مه ۱۹۴۱ با کاتالینا PBY-5A نیروی دریایی سلطنتی از پایگاه ایسلند آغاز شد. این هواپیما، که توسط فردریک جان “تدی” وایت هدایت میشد، بیسمارک را ۳۸ کیلومتر دورتر در تنگه دانمارک شناسایی کرد و با پیام “ناو جنگی در دید”، به ناوگان هشدار داد. کاتالینا با برد ۴۰۰۰ کیلومتر، ۱۷ ساعت پرواز کرد و با دوربینهای هوابرد، موقعیت را ثبت نمود. در ۲۶ مه، هواپیماهای سوئد و بریتانیا بیسمارک را تعقیب کردند و در ۲۷ مه، هواپیماهای آرک رویال تورپدوهها را پرتاب کردند. نحوه شناسایی، با رادار و شناسایی بصری، تعقیب را ممکن کرد و بیسمارک را از دسترس خارج نمود.
جزئیات حملات نهایی به بیسمارک
حملات نهایی به ناو بیسمارک در ۲۷ مه ۱۹۴۱ با بمباران رادنی و کینگ جورج V (۳۸۰۰ شلیک، ۳۸۰ ضربه) آغاز شد. رادنی با ۹ توپ ۴۰.۶ سانتیمتری، ۳۶۲ شلیک کرد و کینگ جورج V با ۱۰ توپ ۳۵.۶ سانتیمتری، ۵۲۵ شلیک. بیسمارک با ۲۲۰۰ شلیک پاسخ داد، اما آسیب رادار و پروانه، دقت را کاهش داد. سپس، دورستشایر و نورفولک ۵ تورپدوه زدند و بیسمارک را به کج ۲۵ درجه رساندند. حملات، ۲۰ محفظه را پر کرد و خدمه را مجبور به انفجار کشتی نمود.
غرق شدن ناو بیسمارک؛ لحظه سقوط اسطوره
غرق شدن ناو جنگی بیسمارک در ۲۷ مه ۱۹۴۱، پس از حملات نهایی، با انفجار عمدی خدمه رخ داد. بیسمارک، با کج ۲۵ درجه و ۲۰ محفظه پر، در ۱۰:۴۰، با دستور “کشتی را رها کنید”، انفجارهای زیر عرشه را آغاز کرد. خدمه، با ۲۲۰۰ نفر، ۱۱۴ نفر نجات یافتند و بیسمارک در ۱۰:۴۱ غرق شد. لحظه سقوط، با دود سیاه و انفجارهای متوالی، اسطوره بیسمارک را پایان داد. لاشه در ۴۸۰۰ متری، در ۱۹۸۹ کشف شد و نشان داد تورپدوهها و شلیکها، بدنه را پاره کرده بودند.
واکنش آلمان و بریتانیا به نابودی بیسمارک
واکنش آلمان به نابودی بیسمارک، شوک و خشم بود؛ هیتلر، که از عملیات رایناوبیونگ انتظار داشت، لوتینز را سرزنش کرد و نیروی دریایی را به زیردریاییها سوق داد. گوبلز آن را “قربانی قهرمانانه” تبلیغ کرد و ۱۱۴ نجاتیافته، مانند بورکارد فون مولنهایم-رچبرگ، خاطرات آن را نوشتند. آلمان، با از دست رفتن غرور، بر U-boatها تمرکز کرد. بریتانیا با جشن ملی، چرچیل را تقویت کرد و “Sink the Bismarck!” شعار شد. غرق شدن، روحیه را بالا برد و ۳۶۰۰ شلیک، برتری سلطنتی را نشان داد.
سوالات متداول
ناو جنگی بیسمارک متعلق به کدام کشور بود؟
ناو جنگی بیسمارک یکی از قدرتمندترین نبردناوهای تاریخ بود که توسط آلمان نازی ساخته شد و در جنگ جهانی دوم به کار گرفته شد. این ناو نمادی از قدرت دریایی آلمان در آن دوران بود و نام آن از صدراعظم معروف، «اتو فون بیسمارک» گرفته شد.
چه ویژگیهایی باعث شهرت بیسمارک شد؟
بیسمارک به دلیل زره بسیار ضخیم، قدرت آتش فوقالعاده با هشت توپ ۳۸ سانتیمتری، و سرعت بالا در میان ناوهای همرده خود شهرت داشت. در نخستین مأموریت رزمیاش، توانست نبردناو بریتانیایی «HMS Hood» را غرق کند که یکی از بزرگترین کشتیهای جنگی بریتانیا بود.
چه عواملی منجر به غرق شدن بیسمارک شد؟
پس از نبرد با نیروهای بریتانیایی، ناو بیسمارک در تاریخ ۲۷ مه ۱۹۴۱ توسط ترکیب حملات هوایی و دریایی بریتانیا از کار افتاد. در نهایت، پس از وارد شدن خسارات گسترده، خدمه کشتی آن را غرق کردند تا به دست دشمن نیفتد.
چند نفر از خدمه بیسمارک نجات یافتند؟
از میان بیش از ۲۲۰۰ نفر خدمه، تنها حدود ۱۱۰ نفر پس از غرق شدن ناو توسط کشتیهای بریتانیایی نجات یافتند. بیشتر سرنشینان در دریا جان خود را از دست دادند.
