شرکت آرامکو عربستان متعلق به دولت عربستان سعودی است و دولت همچنان سهامدار اصلی و کنترلکننده این شرکت محسوب میشود. طبق آخرین گزارش سالانه آرامکو، در پایان سال 2025 دولت عربستان 81.48 درصد سهام این شرکت را به صورت مستقیم در اختیار داشته است.
آرامکو از سال 2019 وارد بازار بورس عربستان شد و بخشی از سهام آن در اختیار سرمایهگذاران عمومی قرار گرفت. با وجود عرضه سهام در بورس، ساختار مالکیت به شکلی باقی مانده که دولت عربستان کنترل شرکت را حفظ کرده است.
لیست مشخصات شرکت آرامکو
- آغاز فعالیت: 1933؛ در این سال قرارداد امتیاز نفت میان عربستان سعودی و شرکت Standard Oil of California امضا شد و شرکت تابعهای با نام California Arabian Standard Oil Company (CASOC) برای اجرای قرارداد تشکیل شد.
- شروع حفاری: 1935؛ عملیات حفاری پس از بررسی مناطق نفتخیز عربستان آغاز شد.
- کشف نفت تجاری: 1938؛ چاه شماره 7 دمام به نفت رسید و مسیر صنعت نفت عربستان تغییر کرد.
- مالکیت کامل توسط دولت عربستان: 1980؛ دولت عربستان مالکیت آرامکو را به طور کامل در اختیار گرفت.
- تشکیل شرکت فعلی Saudi Aramco: 1988؛ شرکت «Saudi Arabian Oil Company» با فرمان سلطنتی تشکیل شد و جای شرکت امتیازدهنده قبلی را گرفت.
- ورود به بورس: 2019؛ بخشی از سهام آرامکو در بازار بورس عربستان عرضه شد.
- مدیرعامل فعلی: امین حسن ناصر (Amin H. Nasser). او از سال 2015 رئیس و مدیرعامل آرامکو است و همچنان این سمت را در 2026 در اختیار دارد.
دولت عربستان چند درصد آرامکو را در اختیار دارد؟
آمار ثبتشده در پایان سال 2025 نشان میدهد سرمایه آرامکو به 242 میلیارد سهم تقسیم شده است. دولت عربستان مالک 197.191 میلیارد سهم بوده که معادل 81.48 درصد کل سهام شرکت است.
ترکیب سهامداران آرامکو در پایان سال 2025 به این شکل بوده است:
- دولت عربستان سعودی: 81.48 درصد
- سایر سهامداران دولتی و شرکتهای وابسته: 16 درصد
- سهام عمومی: 2.48 درصد
- سهام خزانه شرکت: 0.04 درصد
نکته مهم اینجاست که آن 16 درصد با عنوان «سایر» در گزارش آرامکو ثبت شده، اما شامل سهام منتقلشده به صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان، شرکت Sanabil Investments و شرکتهای کاملا متعلق به PIF است. بنابراین بخش عمده سهام آرامکو همچنان در مجموعه حاکمیتی عربستان قرار دارد.
چه مقدار از سهام آرامکو به PIF منتقل شده است؟
بخشی از تغییرات ساختار سهامداری آرامکو در سالهای اخیر به انتقال سهام دولت به صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان مربوط میشود. در فوریه 2022، دولت 4 درصد از سهام آرامکو را به PIF منتقل کرد. در آوریل 2023 نیز 4 درصد دیگر به شرکت Sanabil Investments منتقل شد؛ شرکتی که مالکیت آن در اختیار PIF است. در مارس 2024 هم 8 درصد دیگر به شرکتهای کاملا متعلق به PIF منتقل شد.
این انتقالها باعث شد بخشی از سهام آرامکو در ساختار مالکیت صندوق سرمایهگذاری عمومی قرار بگیرد، اما به معنای واگذاری کنترل شرکت به بخش خصوصی نیست. PIF صندوق ثروت ملی عربستان است و سهام منتقلشده همچنان در مجموعه مالکیت دولتی این کشور قرار دارد.
آیا آرامکو یک شرکت خصوصی است؟
خیر. آرامکو از نظر ساختار حقوقی یک شرکت سهامی عام است، اما مالکیت آن عمدتا دولتی است. سهام این شرکت با نماد 2222 در بازار سهام عربستان معامله میشود و سرمایهگذاران داخلی و خارجی میتوانند سهام آن را خریدوفروش کنند. با این حال، دولت عربستان با در اختیار داشتن 81.48 درصد سهام مستقیم، فاصله زیادی با سایر سهامداران دارد. خود آرامکو نیز در اطلاعات رسمی سهامداران، دولت عربستان را بزرگترین سهامدار شرکت معرفی کرده است.
عرضه اولیه آرامکو در دسامبر 2019 انجام شد. دولت در آن عرضه 3.45 میلیارد سهم، معادل 1.73 درصد سرمایه شرکت، را فروخت. پس از آن نیز در ژوئن 2024 حدود 1.7 میلیارد سهم دیگر، معادل 0.7 درصد سهام شرکت، در عرضه ثانویه به فروش رسید.
آیا محمد بن سلمان مالک آرامکو است؟
محمد بن سلمان مالک شخصی آرامکو نیست. مالک اصلی سهام شرکت، دولت عربستان سعودی است. نام محمد بن سلمان به دلیل جایگاه او در ساختار سیاسی و اقتصادی عربستان و ارتباط نزدیک با صندوق سرمایهگذاری عمومی این کشور در موضوع آرامکو مطرح میشود، اما این موضوع نباید با مالکیت شخصی شرکت اشتباه گرفته شود.
بنابراین نمیتوان آرامکو را شرکت شخصی محمد بن سلمان یا خانواده سلطنتی عربستان دانست. سهام اصلی آرامکو به نام دولت عربستان ثبت شده و بخشی دیگر نیز در اختیار نهادهای وابسته به دولت قرار دارد.
مدیر آرامکو کیست؟
امین حسن ناصر مدیرعامل و رئیس آرامکو است. ناصر از سال 1982 فعالیت خود را در این شرکت آغاز کرد و پیش از رسیدن به مدیرعاملی، سمتهای مدیریتی مختلفی در بخشهای فنی و تولیدی آرامکو داشت. او پیش از مدیرعاملی، معاون ارشد بخش بالادستی شرکت بود. ناصر مدرک کارشناسی مهندسی نفت را از دانشگاه نفت و مواد معدنی ملک فهد دریافت کرده است. امین حسن ناصر در سال 2015 به عنوان رئیس و مدیرعامل آرامکو منصوب شد.
