بزرگراه پان آمریکن، که به عنوان طولانیترین جاده قابل رانندگی جهان شناخته میشود، شبکهای عظیم از جادهها است که دو قاره آمریکای شمالی و جنوبی را به هم متصل میکند. این مسیر از پرودو بی در آلاسکا شروع شده و تا شهر اوشوآیا در جنوبیترین نقطه آرژانتین ادامه مییابد و حدود ۳۰ هزار کیلومتر طول دارد. این بزرگراه نه تنها یک مسیر حملونقل، بلکه نمادی از اتحاد کشورهای قاره آمریکا است که فرهنگها، طبیعتها و اقتصادهای متنوع را به هم پیوند میدهد. با عبور از ۱۴ کشور، مسافران میتوانند از یخچالهای طبیعی شمال تا جنگلهای بارانی استوایی و صحراهای خشک جنوب را تجربه کنند.
ایده ساخت یک جاده بزرگ که آمریکای شمالی و جنوبی را به هم وصل کند، در اواخر قرن نوزدهم مطرح شد اما در سال ۱۹۲۳ در پنجمین کنفرانس بینالمللی کشورهای آمریکایی در شیلی به طور رسمی پیشنهاد گردید. هدف اصلی، تقویت تجارت، گردشگری و روابط فرهنگی بین کشورها بود. در سال ۱۹۲۵، اولین کنگره جاده پان آمریکن در بوینس آیرس آرژانتین برگزار شد و کشورها توافق کردند که بخشهای مختلفی از این مسیر را بسازند. ایالات متحده آمریکا نقش مهمی در تأمین مالی برخی بخشها داشت.
در سال ۱۹۳۷، کنوانسیون بزرگراه پان آمریکن توسط کشورهای آرژانتین، بولیوی، کانادا، شیلی، کلمبیا، کاستاریکا، السالوادور، گواتمالا، هندوراس، مکزیک، نیکاراگوئه، پاناما، پرو و ایالات متحده امضا شد. این توافقنامه پایه قانونی برای ساخت شبکه جادهای مشترک را گذاشت. ساخت بخشهای اصلی در دهههای ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ آغاز شد و تا سال ۱۹۶۳، بیشتر مسیرها تکمیل گردید، هرچند برخی شاخهها هنوز در حال توسعه هستند.
طول کلی مسیر و نقاط شروع و پایان بزرگراه پان آمریکن
طول دقیق بزرگراه پان آمریکن بسته به شاخههای انتخابی متفاوت است، اما مسیر اصلی از پرودو بی در آلاسکا تا اوشوآیا در آرژانتین حدود ۳۰ هزار کیلومتر (۱۹ هزار مایل) است. نقطه شمالی در پرودو بی، نزدیک میدانهای نفتی دریای شمال، قرار دارد و جاده دالتون را دنبال میکند. نقطه جنوبی در پارک ملی تیرا دل فوئگو نزدیک اوشوآیا است، جایی که تابلویی فاصله تا آلاسکا را ۱۷۸۴۸ کیلومتر نشان میدهد.
طبق رکوردهای گینس، مسیر رسمی از فیربنکس آلاسکا تا بوینس آیرس و برازیلیا حدود ۲۴۱۴۰ کیلومتر است، اما مسیر غیررسمی تا پرودو بی و اوشوآیا طولانیتر میشود. این شبکه شامل جادههای اصلی و شاخههای فرعی است که به پایتختهای بیشتری مانند کاراکاس در ونزوئلا یا لاپاز در بولیوی میرسد.
کشورهای عبورکننده و بخشهای شمالی مسیر
بزرگراه پان آمریکن از ۱۴ کشور اصلی عبور میکند: ایالات متحده، کانادا، مکزیک، گواتمالا، السالوادور، هندوراس، نیکاراگوئه، کاستاریکا، پاناما، کلمبیا، اکوادور، پرو، شیلی و آرژانتین. در بخش شمالی، از آلاسکا با جاده دالتون شروع میشود که ۶۶۲ کیلومتر تا فیربنکس ادامه دارد و سپس به جاده آلاسکا در کانادا متصل میگردد.
در کانادا، مسیر از یوکان و بریتیش کلمبیا عبور کرده و به ایالات متحده وارد میشود. آمریکا، جادههای بینشهری مانند I-15 و I-10 استفاده میشود تا به مرز مکزیک برسد. بخش مکزیک با جاده فدرال ۱۹۰ ادامه یافته و شهرهایی مانند مکزیکوسیتی را پشت سر میگذارد.
بخش شمالی بزرگراه پان آمریکن از آلاسکا تا مکزیک
مسیر از جاده دالتون در آلاسکا آغاز میشود که یکی از خطرناکترین جادههای جهان است و بیشتر برای کامیونهای حمل نفت استفاده میشود. پس از ورود به کانادا، جاده آلاسکا (Alcan Highway) ادامه مییابد که در زمان جنگ جهانی دوم برای اهداف نظامی ساخته شد. در ایالات متحده، بخشهای مختلفی از بزرگراههای بینایالتی مانند I-15، I-25 و I-10 استفاده میشود تا به مرز مکزیک برسد.
در مکزیک، جاده فدرال ۴۵ و سپس ۱۹۰ مسیر اصلی است که از شهرهایی مانند مونتری، سان لوئیس پوتوسی و مکزیکوسیتی عبور میکند. این بخش شامل عبور از کوههای سیرا مادره و دشتهای وسیع است و منظرههای خیرهکنندهای از کاکتوسهای غولپیکر ارائه میدهد.
آمریکای مرکزی و شکاف مشهور داریئن
در گواتمالا، هندوراس، نیکاراگوئه، کاستاریکا و پاناما، جاده با نام CA-1 شناخته میشود و اغلب دوبانده و آسفالته است. این بخش شامل عبور از دریاچههای آتشفشانی، جنگلهای ابری و سواحل زیبا است. مسیر تا شهر یاویزا در پاناما ادامه دارد و ناگهان قطع میشود.
شکاف داریئن (Darién Gap) تنها بخش ناتمام بزرگراه پان آمریکن است که حدود ۱۶۰ کیلومتر جنگل بارانی متراکم، باتلاق و کوه بین پاناما و کلمبیا را در بر میگیرد. ساخت جاده در این منطقه به دلایل زیستمحیطی (حفاظت از یکی از آخرین جنگلهای بکر آمریکا)، جلوگیری از قاچاق مواد مخدر و حفاظت از قبایل بومی متوقف شده است. مسافران معمولاً خودرو را با کشتی کانتینری از پاناما به کلمبیا میفرستند و خود با هواپیما یا قایق عبور میکنند.
ورود به آمریکای جنوبی و مسیر کلمبیا تا پرو
پس از داریئن، جاده در شهر توربو کلمبیا از سر گرفته میشود و به سمت مدئین و سپس بوگوتا میرود. در اکوادور، مسیر از کنار آتشفشانهای فعال مانند کوتوپاکسی عبور میکند. در پرو، جاده ساحلی پان آمریکن (PE-1) یکی از مستقیمترین و طولانیترین بخشهای آسفالته جهان است که از صحرای نازکا و خطوط معروف نازکا میگذرد.
بخش پرو بزرگراه پان آمریکن شامل عبور از شهر لیما و سپس ورود به صحرای آتاکاما در شمال شیلی است که خشکترین منطقه غیرقطبی جهان محسوب میشود. این قسمت جادهای کاملاً مستقیم و بدون پیچ برای صدها کیلومتر دارد و رانندگان گاهی ساعتها بدون دیدن هیچ ماشینی رانندگی میکنند.
مسیر شیلی، آرژانتین و رسیدن به انتهای جهان
در شیلی، جاده از شهرهای آریسا، آنتوفاگاستا و سانتیاگو عبور میکند و سپس به سمت شرق به آرژانتین میرود. تونل کریستو ردمتور در ارتفاع ۳٬۲۰۰ متری مرز دو کشور را قطع میکند. در آرژانتین، جاده ملی ۳ از بوینس آیرس به سمت جنوب ادامه مییابد و از پامپاس، پاتاگونیا و کنار دریاچههای یخی میگذرد.
بخش نهایی بزرگراه پان آمریکن شامل عبور از تنگه ماژلان با فرابر و سپس ورود به جزیره تیرا دل فوئگو است. جاده در پارک ملی تیرا دل فوئگو به پایان میرسد و تابلویی آنجا اعلام میکند: «اینجا انتهای بزرگراه پان آمریکن است».
بزرگراه پان آمریکن از متنوعترین مناظر طبیعی جهان عبور میکند: یخچالهای آلاسکا، جنگلهای بارانی کاستاریکا، آتشفشانهای گواتمالا و نیکاراگوئه، صحرای آتاکاما، کوههای آند، استپهای پاتاگونیا و پنگوئنهای تیرا دل فوئگو. جاذبههای نزدیک مسیر شامل گراند کنیون، چیچن ایتزا، ماچو پیچو، سالار د اویونی در بولیوی و پارک ملی تورز دل پینه هستند.
رکوردهای رانندگی و ماجراجوییهای تاریخی بزرگراه پان آمریکن
سریعترین زمان رانندگی کامل مسیر بزرگراه پان آمریکن توسط تیم کاهیل و گری سووربی در ۲۳ روز و ۲۲ ساعت ثبت شده است. اولین عبور موفق از داریئن با خودرو در سال ۱۹۶۰ توسط اکسپدیشن ترانس-داریئن و با لندرور انجام شد که ۱۳۶ روز طول کشید. ایان هیبل در سال ۱۹۷۲ نخستین کسی بود که با موتورسیکلت کل مسیر را طی کرد. جورج میگن نیز در سالهای ۱۹۷۷ تا ۱۹۸۰ کل مسیر را پیاده رفت که ۲۴۲۶ روز طول کشید. برای آشنایی با ایستگاه متروی سنت گالین سوئیس به این بخش از ابرار صنعتی مراجعه نمایید.
بیشتر مسیر بزرگراه پان آمریکن آسفالته و ایمن است، اما بخشهایی در پرو، بولیوی و آرژانتین هنوز خاکی هستند. بهترین زمان سفر فصل خشک هر منطقه است. مسافران باید ویزای چندگانه، بیمه کامل، خودرو چهارچرخ محرک و تجهیزات کمپینگ داشته باشند. هزینه تقریبی برای یک سفر کامل با خودرو حدود ۲۰ تا ۴۰ هزار دلار است.
