ناوشکن یواساس مادوکس (USS Maddox – DD-731) یکی از ناوشکنهای کلاس آلن ام. سامنر (Allen M. Sumner) نیروی دریایی ایالات متحده بود که در طول عمر خدمتی خود در چندین جنگ و عملیات مهم حضور داشت. ناوشکن که به نام کاپیتان ویلیام اِی. تی. مادوکس از تفنگداران دریایی ایالات متحده نامگذاری شده بود، نمادی از تحولات فناوری دریایی در نیمه دوم قرن بیستم به شمار میرود. مادوکس در جریان جنگ جهانی دوم وارد خدمت شد و سپس در جنگ کره و به ویژه در ماجرای خلیج تونکین نقش کلیدی ایفا کرد که این رویداد به یکی از نقاط عطف تاریخ معاصر تبدیل گردید.
مشخصات فنی و طراحی ناوشکن یواساس مادوکس
ناوشکن یواساس مادوکس از کلاس آلن ام. سامنر بود که به عنوان یکی از پیشرفتهترین طرحهای ناوشکن در دوران جنگ جهانی دوم شناخته میشد. این کلاس با هدف افزایش قدرت آتش ضدهوایی و بهبود قابلیتهای دریانوردی نسبت به کلاسهای پیشین مانند فلچر توسعه یافت. طول ناوشکن حدود ۱۱۴٫۷۶ متر، عرض آن ۱۲ متر و آبخور آن نزدیک به ۴٫۷۸ متر بود. جابهجایی استاندارد آن حدود ۲۲۰۰ تن و در حالت بار کامل به بیش از ۳۲۰۰ تن میرسید. این ابعاد امکان حمل تجهیزات گسترده و سوخت کافی برای مأموریتهای طولانیمدت را فراهم میکرد.
مادوکس با دو پروانه و نیروی محرکهای معادل ۶۰ هزار اسب بخار (از چهار بویلر و توربینهای گیربکسی جنرال الکتریک) حرکت میکرد. حداکثر سرعت آن به ۳۴ گره دریایی (حدود ۶۳ کیلومتر در ساعت) میرسید و برد دریانوردیاش در سرعت اقتصادی ۱۵ گره حدود ۶۵۰۰ مایل دریایی بود. این مشخصات فنی، ناوشکن را به یک واحد چندمنظوره تبدیل کرده بود که قادر به همراهی ناوهای هواپیمابر، اسکورت کاروانها و اجرای عملیات مستقل بود. طراحی بدنه با تمرکز بر پایداری در شرایط دریایی خشن، امکان فعالیت در اقیانوسهای آرام و اطلس را به خوبی فراهم میآورد. خدمه آن معمولاً شامل ۳۳۶ افسر و ملوان بود که در دورانهای مختلف بسته به مأموریت تغییر میکرد.
جدول اطلاعات ناوشکن یواساس مادوکس
| نام کشتی | USS Maddox (DD-731) |
|---|---|
| نوع | ناوشکن (Destroyer) |
| کلاس | Allen M. Sumner-class destroyer |
| کشور سازنده / بهرهبردار | United States Navy |
| سال ساخت | ۱۹۴۳ |
| سال ورود به خدمت | ۱۹۴۴ |
| طول | حدود ۱۱۴٫۸ متر |
| وزن (جابجایی کامل) | حدود ۳٬۲۲۰ تن |
| سرعت | حدود ۳۴ گره دریایی |
| تسلیحات اصلی | توپهای ۵ اینچی، اژدر، توپ ضدهوایی |
| رویداد مهم | حادثه خلیج تونکین (۱۹۶۴) |
| محل رویداد تاریخی | Gulf of Tonkin |
| سرنوشت نهایی | در سال ۱۹۶۹ از رده خارج و بعداً اوراق شد |
تسلیحات و سامانههای راداری ناوشکن
تسلیحات اصلی ناوشکن یواساس مادوکس USS Maddox DD-731 شامل شش توپ ۱۲۷ میلیمتری (۵ اینچی) با کالیبر ۳۸ در سه برج دوقلو بود که قابلیت آتشباری سریع و دقیق علیه اهداف سطحی و هوایی را داشت. این توپها با سامانه کنترل آتش پیشرفته هماهنگ بودند و برد مؤثر آنها تا حدود ۱۸ کیلومتر میرسید. علاوه بر این، ناوشکن مجهز به دوازده توپ ضدهوایی ۴۰ میلیمتری بوفورس و یازده توپ ۲۰ میلیمتری اورلیکن بود که در برابر تهدیدات هوایی دوران جنگ جهانی دوم بسیار مؤثر عمل میکردند.
در بخش تسلیحات زیرآبی، مادوکس ده لوله اژدر ۵۳۳ میلیمتری (۲۱ اینچی) در دو مجموعه پنجتایی حمل میکرد که برای مقابله با زیردریاییها و ناوشکنهای دشمن طراحی شده بودند. همچنین شش پرتابگر عمقی و دو ریل پرتاب عمقی برای جنگ ضدزیردریایی وجود داشت. در سالهای بعد، با ورود به دوران جنگ سرد، برخی سامانهها ارتقا یافت و رادارهای جستوجوی هوایی مانند SPS-40 نصب شد که تشخیص اهداف دوربرد را ممکن میساخت. این ترکیب تسلیحاتی، مادوکس را به یکی از ناوشکنهای قدرتمند و چندکاره نیروی دریایی ایالات متحده تبدیل کرده بود.
ورود به خدمت و نقش در جنگ جهانی دوم
ناوشکن مادوکس در ۲۸ اکتبر ۱۹۴۳ در کارخانه کشتیسازی بث آیرن ورکس در ایالت مین آمریکا آباندازی شد و در ۱۹ مارس ۱۹۴۴ به آب سپرده گردید. این ناوشکن در دوم ژوئن همان سال به طور رسمی وارد خدمت نیروی دریایی ایالات متحده شد و فرماندهی اولیه آن بر عهده کامندر جیمز اس. ویلیس بود. ورود مادوکس به خدمت در مراحل پایانی جنگ جهانی دوم رخ داد و بلافاصله به ناوگان اقیانوس آرام اعزام گردید.
در اواخر اکتبر ۱۹۴۴، مادوکس به اولثی رسید و به گروه ضربت ناوهای هواپیمابر سریع ناوگان سوم ملحق شد. این ناوشکن در عملیات پشتیبانی از تهاجم به میندورو و لوزون شرکت کرد و در دوره نوامبر ۱۹۴۴ تا ژانویه ۱۹۴۵ در صفحه اسکورت و ایستگاه پیکِت در دریاهای جنوبی و شرقی چین حضور داشت. هواپیماهای ناوبر از ساحل سایگون تا تایوان را هدف قرار میدادند و مادوکس نقش حفاظتی کلیدی ایفا میکرد. در ۲۱ ژانویه ۱۹۴۵، یک هواپیمای انتحاری ژاپنی به ناوشکن برخورد کرد که منجر به کشته شدن هفت نفر از خدمه و زخمی شدن ۳۳ نفر دیگر گردید. پس از تعمیرات، مادوکس به عملیات بازگشت و در پشتیبانی از تهاجم به اوکیناوا شرکت کرد.
فعالیتها در دریای چین و اقیانوس آرام غربی
پس از تعمیرات در اولثی، مادوکس در مارس ۱۹۴۵ به عملیات علیه جزایر اصلی ژاپن بازگشت و در ایستگاه پیکِت طی حملات هوایی به کیوشو و هونشو جنوبی حضور یافت. این ناوشکن تا ژوئن ۱۹۴۵ در حمایت از کمپین اوکیناوا ماند و آتشباری ساحلی و اسکورت ناوهای هواپیمابر را بر عهده داشت. در دسامبر ۱۹۴۴، مادوکس در طوفان دریایی شدید ناوگان سوم گرفتار شد که به «طوفان هولناک» معروف گردید و خسارات سنگینی به ناوگان وارد کرد، اما مادوکس با مهارت خدمه از آن جان سالم به در برد.
پس از پایان جنگ، مادوکس به فعالیتهای آموزشی و حضور در اقیانوس آرام ادامه داد. این دوره شامل بازدید از بنادر مختلف و تمرینهای مشترک بود که آمادگی رزمی ناوشکن را حفظ میکرد. خدمه با تجربه جنگ جهانی دوم، پایهای محکم برای مأموریتهای آینده فراهم آوردند. مادوکس در این دوران چهار ستاره نبرد برای خدمات جنگ جهانی دوم دریافت کرد که نشاندهنده عملکرد موفق آن بود.
بازسازی و نقش ناوشکن یواساس مادوکس در جنگ کره
پس از جنگ جهانی دوم، مادوکس مدتی غیرفعال شد اما با آغاز جنگ کره در ژوئن ۱۹۵۰، مجدداً فعال گردید. این ناوشکن به ناوگان هفتم ملحق شد و در گروه ضربت ۷۷٫۲ حضور یافت. وظایف اصلی آن شامل آتشباری ساحلی علیه مواضع نیروهای کره شمالی، اسکورت ناوهای هواپیمابر و گشتزنی در سواحل کره بود. مادوکس در عملیات متعددی مانند پشتیبانی از تهاجم اینچئون و دفاع از خطوط ساحلی جنوبی شرکت کرد.
در طول سه سال جنگ کره، ناوشکن مأموریتهای پیاپی انجام داد و شش ستاره نبرد دریافت کرد. ارتقاهای پس از جنگ جهانی دوم شامل بهبود سامانههای راداری و تسلیحات ضدهوایی بود که آن را برای تهدیدات جدید آماده میساخت. عملکرد مادوکس در شرایط سخت آبوهوایی و عملیاتی کره، اعتبار آن را به عنوان یک ناوشکن قابل اعتماد افزایش داد. خدمه با تجربه، هماهنگی بالایی در اجرای مأموریتهای پیچیده نشان دادند.
مأموریتهای پس از جنگ کره تا دهه ۱۹۶۰
پس از آتشبس در کره، ناوشکن یواساس مادوکس به چرخه تعمیرات اساسی و آموزشهای منظم بازگشت. این ناوشکن در اقیانوس آرام غربی و دریای ژاپن فعالیت داشت و در تمرینهای مشترک با متحدان شرکت کرد. در اوایل دهه ۱۹۶۰، با افزایش تنشها در جنوب شرقی آسیا، مادوکس برای مأموریتهای شناسایی سیگنالی (DESOTO patrols) آماده شد. این مأموریتها شامل جمعآوری اطلاعات الکترونیکی از سواحل ویتنام شمالی بود.
در مارس ۱۹۶۴، مادوکس از لانگ بیچ کالیفرنیا عازم شد و ابتدا با گروههای ناو هواپیمابر در دریای ژاپن و دریای چین شرقی همراهی کرد. سپس به سمت جنوب حرکت کرد و در می ۱۹۶۴ در سواحل ویتنام جنوبی مستقر گردید. این دوره شامل گشتزنیهای منظم و جمعآوری دادههای راداری و ارتباطی بود که برای حمایت از نیروهای ویتنام جنوبی استفاده میشد.
حادثه خلیج تونکین، رویداد دوم اوت ۱۹۶۴
در اوایل اوت ۱۹۶۴، ناوشکن مادوکس تحت فرماندهی کامندر هربرت ال. اوگیر در خلیج تونکین گشتزنی میکرد. این مأموریت بخشی از عملیات شناسایی سیگنالی بود و در آبهای بینالمللی انجام میشد. در دوم اوت، سه قایق اژدر کلاس پی-۴ نیروی دریایی ویتنام شمالی به سمت مادوکس نزدیک شدند. ناوشکن ابتدا شلیکهای هشداردهنده انجام داد اما قایقها با اژدر و مسلسل حمله کردند.
مادوکس با توپهای ۱۲۷ میلیمتری پاسخ داد و بیش از ۲۸۰ گلوله شلیک کرد. همزمان، هواپیماهای اف-۸ کروسیدر از ناو تیکاندراگا به صحنه رسیدند و قایقهای دشمن را هدف قرار دادند. در حادثه خلیج تونکین یک قایق ویتنامی نابود شد، دو قایق دیگر آسیب جدی دیدند و چهار ملوان ویتنامی کشته شدند. مادوکس تنها یک سوراخ گلولهای داشت و هیچ تلفاتی نداد. یک هواپیمای آمریکایی نیز آسیب دید اما بازگشت.
تحلیل حادثه چهارم اوت و پیامدهای آن
دو روز بعد، در چهارم اوت، مادوکس و ناوشکن ترنر جوی گزارش دادند که دوباره مورد حمله قرار گرفتهاند. اما تحقیقات بعدی نشان داد که احتمالاً این رویداد به دلیل خطاهای راداری در شرایط آبوهوایی بد و تفسیر نادرست سیگنالها رخ داده و حمله واقعی رخ نداده است. با این حال، گزارش اولیه منجر به حملات هوایی ایالات متحده علیه پایگاههای ویتنام شمالی شد.
حوادث به تصویب قطعنامه خلیج تونکین در کنگره انجامید که به رئیسجمهور جانسون اجازه داد بدون اعلام رسمی جنگ، نیروهای آمریکایی را به ویتنام اعزام کند. قطعنامه نقطه آغاز تشدید گسترده درگیریها در ویتنام بود و مادوکس به عنوان محرک اصلی این تحول تاریخی شناخته میشود.
فعالیتهای ناوشکن یواساس مادوکس در جنگ ویتنام
پس از حادثه خلیج تونکین، مادوکس به مأموریتهای پشتیبانی آتشین و اسکورت در ویتنام بازگشت. این ناوشکن در چندین دوره به غرب اقیانوس آرام اعزام شد و در عملیات بمباران ساحلی، حفاظت از ناوها و گشتزنی شرکت کرد. در ۱۹۶۷، پس از مأموریتی موفق شامل پشتیبانی آتشین و بازدید از سنگاپور، از طریق استرالیا و نیوزیلند به خانه بازگشت.
در ۱۹۶۸ نیز مادوکس مجدداً به ویتنام اعزام شد و تا دسامبر همان سال در عملیات حضور داشت. عملکرد آن در شرایط جنگی پیچیده ویتنام، شامل مقابله با تهدیدات ساحلی و هوایی، ستایشبرانگیز بود.
پایان خدمت و سرنوشت نهایی
ناوشکن یواساس مادوکس در اواخر دهه ۱۹۶۰ به دلیل کهنگی فناوری نسبت به ناو هواپیمابر نیمیتز و ناوشکنهای موشکانداز جدید، به تدریج از خدمت خارج شد. در ۱۹۶۹ غیرفعال گردید و به نیروی ذخیره دریایی واگذار شد. دوم ژوئیه ۱۹۷۲ از فهرست ناوگان حذف شد و به جمهوری چین (تایوان) فروخته گردید. آنجا با نام پو یانگ (Po Yang) تا ۱۹۸۵ خدمت کرد و سپس اوراق شد. در مجموع، مادوکس چهار ستاره نبرد برای جنگ جهانی دوم، شش ستاره برای جنگ کره و جوایز دیگری دریافت کرد که نشاندهنده خدمتی طولانی و مؤثر بود.
