تانک لئوپارد ۲A۷ که در سال ۲۰۱۴ میلادی به طور رسمی وارد خدمت ارتش آلمان شد، یکی از نسخههای خانواده تانکهای اصلی میدان نبرد لئوپارد ۲ است که توسط شرکت آلمانی کراوس-مافی وگمان (Krauss-Maffei Wegmann یا KMW) توسعه یافته است. تانک لئوپارد ۲A۷ بر پایه نسخههای پیشین مانند لئوپارد ۲A۶ ساخته شده و با هدف افزایش قابلیتهای حفاظتی، تحرک و قدرت آتش در محیطهای جنگی مدرن طراحی گردیده است. لئوپارد ۲A۷ با وزنی حدود ۶۲ تا ۶۶ تن (بسته به پیکربندی زرهی)، مجهز به توپ اصلی ۱۲۰ میلیمتری روانلوله Rh 120 L/55 است که امکان شلیک مهمات پیشرفته از جمله گلولههای قابل برنامهریزی را فراهم میکند. این تانک با خدمه چهار نفره (فرمانده، توپچی، بارگذار و راننده) عمل میکند و سیستمهای دیجیتال پیشرفتهای برای مدیریت میدان نبرد دارد.
لئوپارد ۲A۷ نه تنها برای ارتش آلمان، بلکه برای کشورهای دیگری مانند مجارستان، قطر و نروژ نیز تولید یا ارتقا یافته است. این نسخه با تمرکز بر حفاظت همهجانبه و سازگاری با تهدیدات نامتقارن، بیش از چهار دهه تجربه در ساخت تانکهای لئوپارد را به اوج رسانده است.
تانک لئوپارد ۲A۷ چیست؟
تانک لئوپارد ۲A۷ پیشرفتهترین مدل عملیاتی خانواده لئوپارد ۲ در زمان معرفی خود بود که توسط شرکت KMW به عنوان ارتقایی از نسخه ۲A۶ توسعه یافت. این تانک در دسامبر ۲۰۱۴ با تحویل نخستین دسته ۲۰ فروندی به ارتش آلمان (بوندسور) وارد خدمت شد. لئوپارد ۲A۷ بر پایه شاسی و برجک نسخههای پیشین ساخته شده، اما با افزودن سیستمهای جدید حفاظتی، الکترونیکی و تسلیحاتی، قابلیتهای آن به طور قابل توجهی افزایش یافته است.
از ویژگیهای کلیدی این تانک میتوان به توپ ۱۲۰ میلیمتری L/55 اشاره کرد که طولانیتر از نسخههای قدیمیتر است و دقت و برد بیشتری فراهم میکند. موتور دیزلی MTU MB 873 Ka-501 با قدرت ۱۵۰۰ اسب بخار، تحرک عالی را حتی در وزن افزایشیافته حفظ میکند. سیستم کنترل آتش دیجیتال، دوربینهای حرارتی نسل سوم و واحد قدرت کمکی (APU) برای عملیات خاموش موتور، از دیگر پیشرفتها هستند. لئوپارد ۲A۷ قادر به شلیک مهمات programmable مانند DM11 است که امکان انفجار هوایی بر فراز اهداف را میدهد و در عملیات شهری بسیار مؤثر است.
دلیل معرفی نسخه ۲A۷
معرفی نسخه ۲A۷ در اوایل دهه ۲۰۱۰ میلادی، پاسخی مستقیم به تغییرات در محیطهای جنگی پس از جنگ سرد بود. تجربیات عملیات در افغانستان و عراق نشان داد که تانکهای سنتی مانند لئوپارد ۲A۶ در برابر تهدیدات نامتقارن مانند مینها، بمبهای کنارجادهای (IED) و موشکهای هدایتشونده ضدتانک (ATGM) آسیبپذیر هستند. شرکت KMW در سال ۲۰۱۰ ابتدا یک نمونه فناوری به نام لئوپارد ۲A۷+ را به نمایش گذاشت که شامل تمام ارتقاهای ممکن بود، اما ارتش آلمان تنها بخشی از آنها را برای نسخه عملیاتی ۲A۷ انتخاب کرد.
دلیل اصلی، افزایش ارزش رزمی بدون کاهش تحرک بود. نسخههای قدیمیتر مانند ۲A۴ و ۲A۶ برای نبردهای کلاسیک تانکبهتانک طراحی شده بودند، اما تهدیدات مدرن نیازمند حفاظت همهجانبه، سیستمهای خنککننده برای عملیات در آبوهوای گرم و قابلیت شلیک مهمات پیشرفته بودند. در سال ۲۰۱۴، نخستین دسته ۲۰ فروندی از تانکهای بازگشتی از کانادا به استاندارد ۲A۷ ارتقا یافتند. بعدها، سفارشهای بیشتری برای ارتقای تانکهای قدیمی به این نسخه صادر شد تا ارتش آلمان بتواند با تهدیدات نوین مانند موشکهای روسی یا IEDهای پیچیده مقابله کند.
شرکتهای سازنده و نقش صنعت دفاعی آلمان
شرکت اصلی سازنده تانک لئوپارد ۲A۷، کراوس-مافی وگمان (KMW) است که اکنون بخشی از گروه KNDS (ترکیبی از KMW آلمان و Nexter فرانسه) میباشد. KMW از دهه ۱۹۷۰ مسئولیت طراحی و تولید خانواده لئوپارد ۲ را بر عهده داشته و در مونیخ آلمان مستقر است. این شرکت نه تنها شاسی و برجک را تولید میکند، بلکه ارتقاهای مدرن مانند سیستمهای زرهی ماژولار و الکترونیکی را نیز توسعه میدهد.
شرکت راینمتال (Rheinmetall) نقش کلیدی در تأمین توپ اصلی ۱۲۰ میلیمتری L/55 و مهمات پیشرفته دارد. IBD Deisenroth نیز در طراحی کیتهای زرهی ماژولار مانند AMAP یا MEXAS همکاری کرده است. صنعت دفاعی آلمان با تمرکز بر مهندسی دقیق و فناوری بالا، لئوپارد ۲ را به یکی از پرفروشترین تانکهای غربی تبدیل کرده است. بیش از ۳۵۰۰ فروند لئوپارد ۲ تولید شده که بسیاری از آنها صادراتی هستند.
نقش آلمان در این پروژه، حفظ برتری فناوری در ناتو است. شرکتهایی مانند KMW با همکاری بینالمللی (مانند Trophy APS اسرائیلی در نسخههای جدیدتر)، استانداردهای حفاظتی را ارتقا میدهند. این صنعت نه تنها اشتغالزایی میکند، بلکه آلمان را به عنوان صادرکننده عمده تجهیزات زرهی موقعیت میبخشد.
طراحی کلی بدنه و برجک
طراحی بدنه و برجک تانک لئوپارد ۲A۷ بر پایه نسخههای پیشین است، اما با تغییرات هدفمند برای افزایش حفاظت و کارایی. بدنه جوشخورده از فولاد بالستیک با زاویهدار بودن صفحه جلویی (glacis plate) برای انحراف پرتابهها ساخته شده است. راننده در جلو سمت راست قرار دارد، موتور و گیربکس در عقب، و برجک در مرکز که فضای کافی برای خدمه و مهمات فراهم میکند.
برجک wedge-shaped (گوهای) از نسخه ۲A۵ به ارث رسیده که فضای داخلی برای زره کامپوزیت اضافی ایجاد میکند. در تانک لئوپارد ۲A۷، رابطهایی برای نصب زره ماژولار اضافی روی بدنه و کنارههای برجک وجود دارد. سقف برجک تقویتشده برای مقابله با تهدیدات از بالا است. سیستم تعلیق هیدروپنوماتیک تحرک عالی در زمینهای ناهموار فراهم میکند. وزن افزایشیافته به حدود ۶۶ تن رسیده، اما موتور ۱۵۰۰ اسب بخاری نسبت قدرت به وزن مناسبی حفظ میکند. دوربینهای اطراف برای آگاهی ۳۶۰ درجه و ایستگاه سلاح از راه دور FLW 200 روی برجک، طراحی را برای عملیات مدرن سازگار کرده است. این طراحی ترکیبی از استحکام کلاسیک و انعطافپذیری ماژولار است.
نوع زره و حفاظت ماژولار
زره تانک لئوپارد ۲A۷ از نوع کامپوزیت پیشرفته با لایههای سرامیک، تنگستن و فولاد است که حفاظت بالایی در برابر پرتابههای جنبشی (KE) و شیمیایی (CE) فراهم میکند. ویژگی اصلی، حفاظت ماژولار است که امکان افزودن کیتهای اضافی بدون تغییر اساسی ساختار را میدهد. کیتهای ماژولار شامل صفحات کامپوزیت روی صفحه جلویی بدنه، کنارههای برجک و سقف است. این کیتها توسط شرکتهایی مانند IBD Deisenroth توسعه یافته و به عنوان AMAP شناخته میشوند. حفاظت زیربدنه علیه مینها و IEDها تقویت شده با لایههای اضافی و صندلیهای انرژیجذبکننده برای خدمه.
در نسخههای پیشرفتهتر مانند ۲A۷+، حفاظت ۳۶۰ درجه علیه RPG و مین وجود دارد. زره ماژولار امکان تنظیم بر اساس تهدید (شهری یا کلاسیک) را میدهد و تعمیر را آسان میکند. این سیستم حفاظت را بدون افزایش بیش از حد وزن حفظ میکند.
مقاومت در برابر تهدیدات مدرن
لئوپارد ۲A۷ برای مقابله با تهدیدات مدرن مانند IED، RPG، ATGM و مینهای پیشرفته طراحی شده است. حفاظت زیربدنه و belly armor علیه انفجارهای زیرین تقویت شده که از تجربیات افغانستان الهام گرفته است. زره ماژولار همهجانبه علیه RPG و ATGM عمل میکند، در حالی که کیتهای اضافی حفاظت در برابر پرتابههای جنبشی بزرگ را افزایش میدهد. سیستمهای اختیاری مانند slat armor علیه RPG و interfaces برای APS (مانند Trophy در نسخههای جدیدتر) مقاومت را بیشتر میکنند.
در برابر تهدیدات هوایی یا top-attack، سقف تقویتشده و مهمات programmable کمک میکنند. این تانک در برابر اکثر ATGMهای مدرن و IEDهای EFP مقاوم است و با وزن کنترلشده، تحرک خود را حفظ میکند. لئوپارد ۲A۷ یکی از مقاومترین تانکها در برابر تهدیدات نامتقارن و متقارن مدرن به شمار میرود. در صورت علاقه به صفحه مشخصات تانک آبرامز M1A2 مراجعه نمایید.
انواع مهمات قابل استفاده تانک لئوپارد ۲A۷
تانک لئوپارد ۲A۷ از طیف گستردهای از مهمات ۱۲۰ میلیمتری استاندارد NATO استفاده میکند که توسط شرکت راینمتال و دیگران توسعه یافتهاند. مهمات اصلی شامل انواع زرهشکن جنبشی (APFSDS) مانند DM53 و بهبودیافته آن DM63 است که با پرتابه تنگستنی بلند، سرعت اولیه حدود ۱۷۵۰ متر بر ثانیه و برد مؤثر بیش از ۴۰۰۰ متر دارد. DM63 با propellant مقاوم به دما، عملکرد ثابتی در محیطهای گرم و سرد ارائه میدهد.
مهمات چندمنظوره programmable مانند DM11 امکان انفجار هوایی، تأخیری یا تماسی را فراهم میکند و علیه اهداف سبک، استحکامات و نیروهای پیاده مؤثر است. انواع قدیمیتر مانند DM12 (HEAT) نیز قابل استفاده هستند، هرچند کمتر رایجاند. لئوپارد ۲A۷ همچنین با مهمات تمرینی مانند DM98 سازگار است. این تنوع مهمات، تانک را برای نبردهای کلاسیک تانکبهتانک، عملیات شهری و تهدیدات نامتقارن آماده میسازد و قدرت آتش آن را به سطحی برتر رسانده است.
سیستم کنترل آتش دیجیتال
سیستم کنترل آتش دیجیتال تانک لئوپارد ۲A۷ بر پایه EMES 15 برای توپچی و PERI R17 برای فرمانده ساخته شده که با کامپیوتر مرکزی یکپارچه است. این سیستم شامل دوربینهای حرارتی نسل سوم ATTICA، فاصلهیاب لیزری Nd:YAG و حسگرهای پیشرفته است که هدفگیری دقیق در روز، شب و شرایط جوی نامساعد را ممکن میسازد.
ویژگیهای دیجیتال مانند محاسبه خودکار بالستیک، جبران باد و دما، و حالت hunter-killer (فرمانده هدف را مشخص کرده و توپچی شلیک میکند) دقت را افزایش میدهد. واحد قدرت کمکی (APU) سیستم را حتی در حالت خاموش موتور فعال نگه میدارد. این سیستم دیجیتال، لئوپارد ۲A۷ را به پلتفرمی شبکهمحور تبدیل کرده که با سیستمهای فرماندهی ناتو یکپارچه است و مدیریت میدان نبرد را به طور چشمگیری بهبود میبخشد.
دقت شلیک در حال حرکت
تانک لئوپارد ۲A۷ با سیستم تثبیتکننده پیشرفته توپ و تعلیق هیدروپنوماتیک، دقت شلیک در حال حرکت را به سطحی استثنایی رسانده است. سیستم کنترل آتش دیجیتال با حسگرهای ژیروسکوپی و محاسبات لحظهای، امکان اصابت اولین گلوله به اهداف متحرک در فواصل بیش از ۲۰۰۰ متر را حتی در سرعت بالا فراهم میکند.
تجربیات عملی نشان میدهد که این تانک قادر به شلیک دقیق در زمینهای ناهموار و سرعت تا ۵۰ کیلومتر بر ساعت است. دوربینهای حرارتی و فاصلهیاب لیزری، هدفگیری سریع را تضمین میکنند. این قابلیت، برتری لئوپارد ۲A۷ در نبردهای پویا را برجسته ساخته و آن را به یکی از دقیقترین تانکهای جهان در شرایط واقعی جنگی تبدیل نموده است.
حداکثر سرعت و برد عملیاتی
تانک لئوپارد ۲A۷ با موتور قدرتمند خود، حداکثر سرعت جادهای حدود ۶۸ تا ۷۲ کیلومتر بر ساعت را دستیابی میکند، هرچند در نسخههای سنگینتر مانند ۲A۷V ممکن است به ۶۳ کیلومتر بر ساعت محدود شود. سرعت عقبنشینی بالا نیز تحرک تاکتیکی عالی فراهم میآورد. برد عملیاتی داخلی حدود ۴۵۰ تا ۵۰۰ کیلومتر است که با مخازن سوخت ۱۱۶۰ لیتری حاصل میشود. در زمینهای ناهموار، برد کمتر اما همچنان قابل توجه است. این مشخصات، لئوپارد ۲A۷ را به تانکی چابک و دوربرد تبدیل کرده که در عملیات طولانیمدت برتری دارد.
هزینه تولید، نگهداری و آموزش تانک لئوپارد ۲A۷
هزینه تولید یک فروند لئوپارد ۲A۷ جدید حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیون دلار برآورد میشود، بسته به پیکربندی و قرارداد (مانند سفارش نروژ حدود ۲۰ میلیارد کرون برای ۵۴ فروند). ارتقای نسخههای قدیمیتر ارزانتر است، مانند قرارداد آلمان برای ۱۰۴ فروند حدود ۱۱۸ میلیون یورو.
نگهداری به دلیل طراحی ماژولار نسبتاً مقرونبهصرفه است، اما هزینههای سالانه بالا به خاطر فناوری پیشرفته و قطعات تخصصی است. آموزش خدمه نیازمند شبیهسازهای پیشرفته و دورههای طولانی است که هزینههای اضافی ایجاد میکند، اما استانداردسازی ناتو آن را تسهیل مینماید. این هزینهها با قابلیتهای برتر تانک توجیه میشوند و لئوپارد ۲A۷ را به سرمایهگذاری بلندمدت برای ارتشهای مدرن تبدیل کردهاند.
